Het argwaan filter

Er is misschien wel nooit genoeg vader. Dit was mijn vader. Dat moet genoeg zijn. – vrij naar Marilyn French in “Haar moeders dochter”

Familietaal

In zijn boek “Taal van de liefde” maakt psycholoog Mark Bryan duidelijk dat een breuk in families kan komen door een verschil in taal en het ontwikkelen van een argwaan-filter. Ik had nu ook kunnen kiezen voor het boek dat John Cleese met zijn psychiater schreef: “Hoe overleef ik mijn familie”. Ik kan het je wel aanraden om meer inzicht te krijgen. Het is sinds eind jaren 80 nog steeds een bestseller.

Ik heb voor dit boek gekozen omdat het de nadruk legt op het opnieuw verbinden met familie na een breuk of als er langere tijd geen contact is geweest. Ik heb dit boek al lang, maar denk niet dat mijn vader het had willen lezen of iets met de adviezen van dit boek had willen doen. Maar voor iedereen die het wel wil, is het de moeite waard. Families delen vaak een gecodeerde taal, die zich voor een ander vreemd aan kan doen. Zoals mijn partner altijd zegt over mijn familie “als ze een grapje maken, dan moet je opletten, want dat is belangrijk”.

Het argwaan filter

Volgens Mark Bryan, die deze materie zowel in zijn beroep als privé heeft leren kennen, begrijpen kinderen de taal van hun ouders vaak verkeerd. De zorg, aandacht en liefde van ouders wordt vaak niet zo uitgesproken, maar uit zich in vragen of acties. En omdat kinderen kinderen zijn, vertalen ze die liefde onjuist en bekijken ze de acties en woorden van hun ouders vaak met een argwaan-filter.  Als voorbeeld geeft hij in het boek dat zijn vader hem altijd vroeg welke route hij naar huis ging nemen. Door zijn filter  zag hij dat als bemoeizucht, alsof hij dat zelf niet kon uitvinden. Pas veel later zag hij er de zorg van zijn vader in dat hij goed thuis zou komen en een gemakkelijke reis zou hebben. Zo zijn er natuurlijk heel veel voorbeelden te verzinnen. Je kunt je sowieso  heel erg vergissen met het zelf invullen van de handelingen van iemand anders. Om met Miquel Ruiz te spreken: maak geen veronderstellingen. Je kunt het beter vragen dan je eigen conclusies te trekken en je dan steeds meer te ergeren aan die ander. Terwijl jij zelf de conclusie hebt getrokken en niet gecheckt hebt of het wel juist is.  Maar met het argwaan filter  op ben je zo overtuigd van je gelijk dat je er niet eens aan denkt dat het wel eens anders zou kunnen zijn.

Schrijfster Toni Morrison maakte het voor mij in een interview duidelijk toen ze iets zei in de trant van  “Iedere keer als mijn kinderen de kamer in kwamen, ínspecteerde ik of ze niet vuil waren, kleding nog heel was etc. Wat kinderen dan denken is ‘er is iets niet goed met mij’. Het enige wat voor hen telt, is of je ogen oplichten als zij binnenkomen. Of je blij bent dat zij er zijn.”

Ik vond een voorbeeld van een botsing in een familie op youtube. Omdat de meeste bezoekers niet doorklikken, vertel ik er iets van. Als je kijkt, wordt het duidelijker.

Het is een aflevering van ‘Everybody loves Raymond”, waarin vader Frank de opdracht van zijn vrouw heeft gekregen om het huis van zoon Raymond te schilderen. Na wat tegensputteren gaan Raymond en zijn broer Robert met frisse tegenzin ook aan de slag. Frank is negatief in zijn commentaar op beide zonen. En Raymond waarschuwt hem steeds “dat het zijn huis is en hij bepaalt”. De bom barst uiteindelijk als blijkt dat Frank de verfkleur geel heeft uitgezocht voor de buitenkant van het huis. Geel is niet afgesproken en het is zijn huis, dus vader is ontslagen. Als je niet de hele aflevering wilt zien, kijk dan vanaf minuut 17, om te zien hoe Raymond zijn vader weer bij het project probeert te betrekken. Zijn vader blijkt verrassend goed nagedacht te hebben over de kleur. Als Raymond vraagt waarom hij dat niet gewoon heeft gezegd, zegt Frank: “Ik  heb gelijk, dus als ik geel kies moet dat voor jou genoeg zijn”.

Als je tot het eind kijkt (ongeveer 5 minuten) , moet je weten dat Robert heel bang is voor wespen. Ik heb er heel erg om kunnen lachen.

Volgende keer meer.

Geef een reactie

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.