Nog meer over gedachtekracht

Vraag jezelf af of de gedachten die je hebt jou naar het beste mogelijke leven leiden. Zo niet, wat doen ze dan nog in je hoofd? – Peter Walsh

Gedachtekracht
Soms vraag ik me af of ik wel meer aandacht aan dit onderwerp moet besteden. Als ik zie wat er nu van onze wereld is gemaakt en hoe slecht we zijn in probleemoplossing. Ik bedoel bijv. we kunnen bedenken hoe we plastic kunnen maken en voor alles en nog wat kunnen gebruiken. En vervolgens kunnen we niet bedenken hoe we er verder mee om willen gaan, zodat het niet een gigantisch milieu probleem wordt. De fabrikant neemt alleen zijn verantwoordelijkheid zolang het nog in de fabriek is, maar daarbuiten is het een gemeenschappelijk probleem.
Ons controlerende, egoïstische denken is niet geschikt om de wereld verder te helpen. Kijk maar om je heen.
We hebben een totaal andere attitude nodig als we met gedachtekracht verder willen komen. Stel het lijkt me heel prettig dichtbij winkel x te parkeren voor het boodschappen doen. Dan kan ik bedenken “ik wil daar parkeren”. En dat blijven herhalen en erin geloven dat er daar een plek is. Dat stellen we er ons meestal bij voor. Ik wil en als ik dat genoeg wil en lang genoeg bedenk dan zal het ook wel uitkomen. Je kunt je bij deze manier van denken bijna voorstellen dat ik met iemand op de vuist ga of de pas afsnij om toch mijn plekje te bemachtigen. (Nee, hoor doe ik niet.) Maar wat dan wel?

Denken is een functie van het mens zijn. We kunnen denken, net zoals we kunnen lopen. Toch lijkt het bij denken dat er automatisch heel veel aandacht naar toe gaat. Want het ego leert ons continu dat we toch vooral moeten denken aan … en niet moeten vergeten dat … Dat continue proces lijkt wel op een verslaving.
Vooral als je eenmaal begint met piekeren en zorgen maken, lijkt er geen eind aan te komen. Je kunt er niet meer door slapen en uiteindelijk functioneer je minder. Door dit obsessieve denken verlies je veel energie. Het levert je niet zo veel op, maar je kunt jezelf er wel door uitputten.

De motor achter de gedachte is gevoel
Een losse gedachte heeft niet zo veel impact. Want een seconde later wordt die al weer opgevolgd door een andere. Dan is het zaak te kijken naar het gevoel. Als je zegt “Ik ben blut” is dat dan een feitelijke situatie en welk gevoel hoort daar bij? Is het een tijdelijke situatie omdat je iets te veel geld hebt uitgegeven en weet je dat het met je volgende salaris wel weer goed komt. Of is het een constante situatie, die je tot diepe wanhoop brengt. In het tweede geval heeft de gedachte dus veel meer lading, dan in het eerste geval. En met die lading beïnvloed je wel je omgeving. Die diepe wanhoop zend je uit en daarmee trek je nog meer wanhoop aan. “Je gevoel is je gebed” las ik ergens. Met dat sterke gevoel beïnvloeden we wel onze omgeving, maar niet in de richting, die we willen en meestal onbewust.

Hoe kom je uit die vicieuze cirkel?
Als je blut bent of ziek, lijkt het logisch dat je daar wanhopig onder bent. Maar is dat echt zo? Als je weet wat je dan teweeg brengt, is het eigenlijk helemaal niet logisch. Wat kan dan een eerste stap zijn? Want het ontkennen werkt niet. Het negeren werkt niet. En blijven volhouden dat het wel goed met je gaat ook niet. Om je op weg te helpen, zou je je situatie anders kunnen formuleren, waarbij jij je beter voelt. Ik merkte dat zich, ondanks dat ik hier me al langer mee bezig was, in mijn denken ook een negatieve verbinding had vastgezet. Het ging een beetje van “mijn knie doet pijn en dus kan ik niet lopen”. Maar sinds 2 dagen heb ik me bedacht dat dat me niet gaat helpen. Dus nu herinner ik me er steeds aan dat “ik kan lopen, ook al kan het pijn doen”. Het blijft bij mij steeds hetzelfde voorbeeld, maar dat is dan ook wel hardnekkig. Oh ja, en bij de parkeerplaats vraag ik als ik dichtbij kom “wie is al klaar met boodschappen doen en wil de parkeerplaats verlaten?” 9 van de 10 keer kan ik precies parkeren waar ik had bedacht. Je gaat dan meer mee in een flow en hoeft niets te forceren, dat is het idee.
Wat zou jij anders kunnen formuleren, om jezelf meer ruimte te geven?

Ingehaald door het nieuws

De wetenschap dient slechts om de ontdekkingen van het instinct te verifiëren. – Jean Cocteau

Het onmogelijke bewezen
Ongeveer een jaar geleden schreef ik hier over de experimenten die Wim Hoff, the iceman, uitvoerde om te bewijzen dat mensen hun autonome zenuwstelsel en immuunsysteem kunnen beïnvloeden. Tot dan was de stelling van de wetenschap dat dat onmogelijk was. En de afgelopen week was dat onderwerp ineens groot in het journaal. Er zijn een stuk of 10 mensen door Wim Hoff onderricht in ademhalingstechnieken, meditatie en blootgesteld aan extreme kou. En daarna ingespoten met een of ander virus. Deze groep reageerde daar in vergelijking met een controlegroep veel minder op, dus werd minder ziek. Daarna was er nog een reumapatiënt aan het woord, die had deelgenomen aan het experiment. Hij ging nog steeds in koud water zwemmen, kon met aanmerkelijk minder medicatie weer zijn leven leiden en zelfs weer werken. Nu wordt er meteen bij gezegd dat er nog geen algemeenheden op basis van zo’n kleine groep kunnen worden gezegd. Daarvoor is uiteraard meer onderzoek nodig. Nu denk ik erover om me ook met koud water te gaan douchen. De ademhaling en meditatie doe ik al, dus misschien is dit het nog ontbrekende stukje. Ik krijg het wel een beetje benauwd bij de gedachte, want ik houd niet zo van koud. Maar waarschijnlijk is dat waarom het werkt. Eerder zei ik al dat de reguliere medische wereld uitgaat de veronderstelling dat het tegengestelde geneest en de homeopathie bijvoorbeeld van de veronderstelling dat hetzelfde geneest. Reuma wordt gezien als een koude ziekte. Dus dan lijkt het logisch dat kou ook verbetering kan brengen. Ik moet er nog wel mijn koudwatervrees voor overwinnen, maar het is eigenlijk gemakkelijk te doen. Een nieuwe uitdaging, bijvoorbeeld 30 dagen met koud water douchen en dan kijken wat er gebeurt. Ik laat het nog weten of ik het aandurf.

De Dalai Lama in Nederland
Dan blijven we even bij het spirituele en de wetenschap. Ik kom erop omdat ik las dat de Dalai Lama in Nederland is en nog niet door onze premier wordt ontvangen. Het bezoek van de Dalai Lama is niet politiek, zegt hij zelf, dus dat is niet erg. Het lijkt me ook meer het gemis voor de premier dan voor de Dalai Lama. Er was in ieder geval in de kranten genoeg aandacht voor. Ik las net een mopje in de column van Sjaak Bral: “Hoeveel Dalai Lama’s zijn er nodig om een gloeilamp te verwisselen? Geen een, want het moet van binnenuit komen.”
Een tijd terug heb ik een boek gelezen van Daniel Goleman, bekend van Emotionele Intelligentie. Dat boek, Emotionele Genezing, was een weergave van een conferentie tussen wetenschappers en de Dalai Lama om te zien wat de technieken van het boeddhisme konden bijdragen aan destructieve emoties. Je kunt hier een recensie lezen. Het boek zelf is taai om te lezen, maar ik vond het wel mooi dat een geestelijk leider het aandurft om met wetenschappers uit verschillende richtingen deze onderwerpen te verkennen en zien wat ze van elkaar kunnen leren.

Een woord of twee over geloof

Altijd als ik ergens een bidkleedje of huisaltaar zie, dan denk ik, hier woont een goed mens. Majoor Bosshardt

Betekenis van traditie
Bovenstaande citaat hoorde ik de majoor in een tv-programma zeggen. Het is me bijgebleven, want het was een van de eerste mensen die ik zo eenvoudig hoorde zeggen dat er meer overeenkomsten dan verschillen tussen geloven zijn. Zou het niet heel mooi zijn als meer mensen zich dat zouden realiseren. Ook in deze tijd wordt er nog veel vanuit angst en onbekendheid afwijzend naar andere gebruiken en geloven gereageerd. Terwijl het einddoel voor iedere gelovige toch een vorm van vrede op aarde is. In welke traditie je ook bent opgegroeid. Als je je er goed bij voelt en het helpt je om een beter mens te worden, dan zal het ook wel goed zijn. Ik weet ook nog dat ik een keer een pandit (hindoe) hoorde zeggen voor een programma van OHM: “ik vind mijn geloof zo mooi, dat ik het wel van de daken kan schreeuwen. Maar ik heb ook respect voor u en uw geloof, dus ik zal pas iets zeggen als u mij dat vraagt.”. Zou het niet mooi zijn als we dat als principe gebruiken, in plaats van over en weer verwijten uitspreken of mensen die geloven als achterlijk beschouwen. Sri sri Ravi Shankar zei ooit dat een atheïst een luie gelovige is. Hij hoeft nl. niets te doen, te onderzoeken, uit te proberen, bestuderen. Nee hij zegt gewoon ik geloof niet en legt de bewijslast helemaal bij een ander. Dat is je er wel heel gemakkelijk vanaf maken.
Nu was er pas in het journaal dat jongeren weer meer hebben met geloof en daar ook fanatieker in zijn. En dat in een cultuur dat de meeste mensen wel in “iets” geloven, maar dat niet meer doen in een bepaalde geloofsrichting.

Het geloof uit mijn jeugd
Ik ben opgegroeid in een tijd dat georganiseerd geloof nog redelijk vanzelfsprekend was. Maar wel zo dat er geen twee geloven onder een dak konden leven, want “twee geloven op een kussen, daar slaapt de duivel tussen”. Verder allemaal heel overzichtelijk. Wat me het meest is bijgebleven zijn niet de donderpreken (want dan zat ik de gebrandschilderde ramen te bestuderen), maar het gebed dat mijn opa uitsprak voor en na het eten. Wij raffelden de woorden altijd af, zodat je ze niet goed kon verstaan en de betekenis er niet zo duidelijk uit te halen was. Maar mijn opa begon altijd voor de maaltijd een dankwoord uit te spreken voor de overvloed waarvan wij straks konden genieten. Na afloop nogmaals dankbaarheid dat we het hadden kunnen nuttigen en daarna klonken dan altijd zijn woorden aan alle aanwezigen “moge het u wel bekomen”. Zo praat nu natuurlijk niemand meer en ook toen was het niet meer heel gangbaar. Maar het had toch wel iets.
Sinds mijn jeugd heb ik de traditie achter mij gelaten. Ik vond het ook achterhaald en had veel vragen waarop niet echt een antwoord was. Sindsdien weet ik wel dat God niet lijkt op een soort Sinterklaas, waar wij ons wensenlijstje aan kunnen doorgeven en dan boos worden als het niet meteen vervuld wordt. Of andere sprookjes, die toch nog wel veel tevoorschijn komen. Ik weet wel dat de meeste tradities zijn gebaseerd op eeuwenoude wijsheden en vaak in een code zijn geschreven waarvoor je moeite moet doen om te begrijpen.

Liefde en aandacht
Waar de traditionele kerken dus de kans hebben gemist om de boodschap nog helder over te brengen, zie je wel veel meer belangstelling voor oosterse spirituele tradities. Mindfulness, wordt omschreven als Boeddhisme zonder de Boeddha, is zelfs wetenschappelijk getest en blijkt mensen inderdaad te helpen bij stress en ziekte. Uit deze Oosterse tradities komt vaker de boodschap van liefde en aandacht naar voren. Nu ben ik alweer ruim over de 500 woorden, dus het boek wat ik voor vandaag had uitgezocht, moet wachten tot de volgende post.

De sleutelvraag: word ik er beter van?

Met modder op je vleugels kun je niet vliegen

Wat heb je aan psychologische inzichten bij fysieke klachten?
De sleutelvraag is natuurlijk: word ik er beter van. Wat heb ik aan de informatie over schema’s of sub persoonlijkheden als ik last heb van mijn gewrichten? Of elk ander lichamelijk ongemak. Ik lees wel eens in andere blogs dat mensen zich storen aan uitspraken over liever voor jezelf leren worden of meer van jezelf leren houden. Ook als ze dat leren, worden de klachten niet beter, melden ze er dan bij. Dit is een heel controversieel onderwerp. Er is geen garantie dat je resultaat boekt als je meer inzicht krijgt in jouw patronen en in hoeverre jij je beslissingen hebt laten afhangen van meningen van anderen nu en in het verleden.

De winst is…
De winst is dat je zelf meer richting kunt geven aan wat je nu wilt. Dat je je niet langer hoeft te laten leiden door wat je eens dacht of wat anderen dachten. Dat je niet langer hoeft te denken dat het je toch niet gaat lukken, jij geen speciaal talent hebt en door je ziekte nog minder kansen op de arbeidsmarkt hebt. Dat kan allemaal zo zijn, maar dat zijn dan hooguit feiten, waar je een nieuwe oplossing bij kunt zoeken. Als je je door de redeneringen van het verleden laat bepalen en er niets bij leert, dan wordt de wereld zo klein, somber en zonder lichtpuntjes. Dan overheerst de pijn, de tegenslag of stress je hele leven. Door er afstand van te nemen en stapje voor stapje nieuwe dingen uit te proberen, ontdek je misschien onverwachte talenten bij jezelf. Dan wil je natuurlijk een voorbeeld of liever nog bewijs? Natuurlijk want je criticus is niet tevreden met zo maar een suggestie. Maar omdat niets goed genoeg is voor de criticus, houd ik het bij een verhaaltje.

Het dilemma van de aap
“Een oud verhaal vertelt over een aap die een gekooide vogel op zijn pad vindt. Bij de gedachte aan voedsel steekt hij zijn hand door de tralies en pakt de vogel beet. Maar zijn vuist die nu stevig om zijn prooi is geklemd, kan niet meer terug door de tralies. De aap, die niet bereid is zijn prooi los te laten, gaat uiteindelijk dood, verstrikt in een val die hij zelf heeft gezet. Het dilemma van de aap – hoe hij kan loslaten wanneer het zo noodzakelijk lijkt om vast te houden – lijkt op onze eigen problemen met emotionele verdringing, onze relationele erfenis en sociale virussen.
… Wij kunnen onze vriend de aap zien als een eigentijdse zoeker op het pad naar verlichting. Hij had zijn gevoelens van in de val zitten op allerlei manieren kunnen aanpakken. Hij had zichzelf eens flink de waarheid kunnen zeggen over zijn misplaatste verlangens en zijn verslaving aan vogels. Hij had urenlang kunnen besteden aan het analyseren van zijn verleden, in een poging helderheid te krijgen in het proces waardoor hij in zijn huidige positie terecht was gekomen. Hij had zijn ouders de schuld kunnen geven van zijn onbevredigde honger en zijn drang om te veel te presteren. Hij had zich kunnen verdiepen in zijn genetische make-up en in de vraag of hij vanaf zijn geboorte ten dode was opgeschreven door vogelzucht-genen. Hij had tot God kunnen bidden om ‘die vogel van hem weg te nemen’. Hij had naar een arts kunnen gaan, die hem had kunnen adviseren zijn hand operatief te laten weghalen of misschien te proberen het vet te laten afzuigen. Of hij had de vogel gewoon kunnen loslaten.” – uit De energie van Emoties.

Leer los te laten
Als je de periode van ziekte beschouwt als de tijd om alles wat je over jezelf bent gaan geloven aan een grondig onderzoek te onderwerpen en datgene wat je niet meer dient, los te laten, kun je lichter verder. Misschien nog niet volledig genezen. Maar lichter, vrolijker en met de kans op nieuwe avonturen, waar je niet meer vanaf gehouden wordt door de stemmen uit je verleden.
Wat wil jij loslaten?

Verantwoordelijkheid overnemen van je criticus

Wanneer je Bewuste Ego de verantwoordelijkheid voor je leven op zich neemt en je Innerlijke Criticus zich niet meer zo ongerust hoeft te maken, krijgt hij de kans zijn vele talenten op een nieuwe en volkomen ondersteunende wijze te gebruiken. – uit De Innerlijke Criticus ontmaskerd.

Bewust worden van de criticus
Als we ons niet bewust zijn van de rol van de criticus houdt hij ons in een ijzeren greep. Dan valt hij ons aan en voelen we ons rot, zonder te weten waardoor. De criticus leest met ons mee, gaat met ons op cursussen en weet ons haarfijn vertellen wat we niet goed of niet goed genoeg doen. Dit is ontwikkeld als bescherming voor afwijzing van buitenaf. De criticus is vaak sterker aanwezig bij vrouwen dan bij mannen. “De Innerlijke Criticus is bij vrouwen bijna altijd krachtiger en hardnekkiger dan die van mannen. Historisch gezien lijkt dit verschil het product van duizenden jaren patriarchaal denken.” Stap één in het losmaken van de criticus is ons bewust worden van die stem en hem zien voor wat hij is, nl. een bescherming voor het innerlijke kind.

De innerlijke criticus begrijpen
Er zijn een heleboel manieren om om te gaan met de Innerlijke Criticus. Helaas gaat die stem door aanvallen, negeren, op anderen projecteren of er slachtoffer van worden, niet weg. Volgens de schrijvers kan een aanval van de criticus gezien worden als noodkreet, een waarschuwing voor mogelijke pijn, schaamte of verlating. De criticus wil alles doen om je de pijn, die je als kind hebt gevoeld, niet opnieuw te laten beleven. Als we zien dat de criticus eigenlijk om hulp vraagt omdat hij zich overdonderd voelt door de eisen van de wereld, kunnen we voor de criticus (en daarmee ook voor ons innerlijke kind) leren zorgen. Via het bijhouden van een dagboek kun je in contact komen met de angst van de criticus. Je hoeft er dan nog niets aan te veranderen. Je erkent de angst door bijv. op te schrijven of te zeggen: Oké, ik zie dat je bang, boos of verdrietig bent. Oké, ik zie dat deze situatie voor je onbekend is en dat je het als gevaarlijk inschat.

Voor de criticus leren zorgen
Het lijkt volgens de schrijvers op het zorgen voor ouder wordende ouders. Zij hebben een hele tijd voor jou gezorgd, maar nu is het tijd dat jij zelf de verantwoordelijkheid gaat nemen en voor jezelf gaat zorgen. Ten opzichte van de criticus neem je de zorgende ouderrol op je. “Aangezien de belangrijkste reden voor het ontstaan van de meeste van onze primaire ikken en van de Innerlijke Criticus het beschermen van het Innerlijke Kind is, kan geen van die ikken tot rust komen en hun greep op ons leven loslaten voor we de volledige verantwoordelijkheid van de zorg voor het Kind op ons hebben genomen en ze zeker weten dat we op een goede manier aan de behoeften van het Kind tegemoet zullen komen.”

Wat kun je nu met deze informatie?

Nog meer over de criticus

Houd altijd je fatsoen, ook al lig je dronken in de goot – mijn moeder

De criticus als ouder
Bovenstaande uitspraak leidde bij mij en mijn zussen altijd tot veel gegiechel en gegis over hoe je dat moest doen; je fatsoen houden en dronken in de goot liggen. Zou dat betekenen dat je met twee woorden sprak als iemand aanbood om je overeind te helpen? Of dat je nog met je benen over elkaar dronken in de goot zat te wezen? Nou ja, je begrijpt eigenlijk een uitspraak waarmee je niet zo veel kon. Net als mijn moeders steevast en met kracht uitgesproken “Doe voorzichtig!” als je ging spelen, naar school ging fietsen of wat dan ook ging doen. Het zijn van die ouderlijke uitspraken uit bezorgdheid waarmee je helemaal niets kunt. Want wat betekent het eigenlijk. Of je doet al voorzichtig en dan is het overbodig of je doet het niet en dan ga je het door zo’n uitspraak ook niet doen. Het maakt je waarschijnlijk wel onzeker en in de war. Zo is het met veel uitspraken van de innerlijke criticus ook. Je hebt er waarschijnlijk niets aan, maar ze maken je wel in de war.

Wat activeert de criticus?
Onderstaande is een verkorte weergave uit het boek.

  • “Kritiek van anderen, soms niet eens als kritiek geuit, maar door ons zo opgevat. Als reactie op de onzekerheid die dat bij ons teweeg brengt, komt de criticus in actie. De kern van de kritiek van buitenaf is meestal “wat is er mis met jou”. De algemene regel is: Telkens wanneer iemand niet in contact is met zijn kwetsbaarheid in relatie tot een ander mens kan men kritiek – uitgesproken of stilzwijgend – verwachten als een manier om met de situatie om te gaan.
  • Stress; stress maakt ons altijd kwetsbaarder als we niet geleerd hebben er op een goede manier mee om te gaan.
  • Verstoten ikken; de criticus is altijd bang dat we onszelf voor schut zetten. In dat opzicht gedraagt hij zich precies als een ouder.
  • Onbekende situaties; onze normale opstelling tegenover de wereld wordt bedreigd omdat we ons op onbekend terrein begeven. Zodra we ons kwetsbaar voelen en die kwetsbaarheid niet aankunnen of ons er niet van bewust zijn, ligt de criticus op de loer.
  • In het middelpunt staan; prestatie en evaluatie zijn hierbij de sleutelbegrippen. Denk hierbij aan het onderwijs – het is inherent aan de aard van het onderwijs om constant een oordeel over ons te vellen en ons te bekritiseren.
  • Tegenslag, zoals je baan kwijtraken, verlaten worden of financiële tegenslag. Deze tegenslagen vormen een ernstige bedreiging, die onze kwetsbaarheid activeert en is een uitnodiging aan de criticus. Hoe groter zijn paniek, hoe kwaadaardiger zijn aanval op ons.”
  • Het bovenstaande maakt duidelijk waarom je er alles aandoet om jezelf niet in een kwetsbare positie te brengen. Als je je niet bewust bent van de criticus kun je je dan ellendig voelen en jezelf steeds dieper in de put denken.

    Door de aanval heen kijken
    “Aan ons de taak om door die aanvallen heen te kijken en de zachte, tere en doodsbange kern te ontdekken, die schuilgaat achter de harde, felle en agressieve bravoure van onze vriend de criticus. En hoe doe je dat? Door eerst te onderkennen wanneer je last hebt van zo’n aanval van de criticus, bijvoorbeeld door het bijhouden van een dagboek. Als je dan een aanval voelt opkomen, ga iets doen. Het maakt niet uit wat, alles is beter dan zo’n aanval passief over je heen te laten komen. Maak je los van de eisen van de criticus, onthoud dat je hem toch nooit tevreden kunt stellen. En heel belangrijk: geef jezelf toestemming om gewoon te zijn. Als je je niet langer richt op het imponeren of overtreffen van anderen, heb je veel meer energie tot je beschikking om je best te doen.”

    Innerlijke criticus vervolg

    Het vermogen om je los te maken van je Innerlijke Criticus en je niet meer te laten domineren door zijn veroordelende uitspraken, brengt een grote ommekeer teweeg in je gevoel voor eigenwaarde en zelfrespect. – Hal en Sidra Stone

    De kritiek van de innerlijke criticus
    Hal en Sidra Stone raden ons aan de geluiden van wat zij radio KRAZY (vertaald met radio Gekkenwerk) noemen te gaan horen voor wat ze zijn, nl. de afkeurende stemmen uit het verleden. Als we de stemmen herkennen, dan kunnen we ons er ook van losmaken. De criticus is niet de enige subpersoonlijkheid. Hij werkt graag samen met bijv. de Regelgever, Perfectionist of Drammer. Ze onderdrukken vaak delen die we niet zo bij ons vinden passen, bijv. het spelende kind. Al die commentaren kunnen ons erg in de war brengen. De Criticus is wel een van de intelligentste subpersoonlijkheden. Zijn taak is kritiek te geven en je daardoor te beschermen voor afwijzing van buitenaf. De kritiek kan elke redenering volgen, zelfs uit volledig tegengestelde richtingen. Het maakt de criticus niet uit over welk onderwerp hij/zij kritiek geeft, als het maar kritiek is. Volgens de schrijvers heeft de criticus ook een ideale schuilplaats, nl. de badkamerspiegel of de weegschaal. Veel commentaren van de criticus worden uitgesproken met een absolute zekerheid dat het zo is. En wij zijn dat ook helemaal gaan geloven. Een paar voorbeelden: “Moet je die rimpels nou eens zien!” Of “Als je regelmatig trainde zou dit niet gebeuren.”

    Een gesprek met de criticus
    In het boek staan heel veel stukjes van gesprekken met de innerlijke criticus, die uit de voice dialogue gesprekken naar voren zijn gekomen. Als je ze leest, krijg je wel een beeld van waar je aan moet denken. Maar ik neem nu een stukje op van een verhaal van Toon Tellegen als voorbeeld. Want we moeten de humor ondanks de ernst van het onderwerp niet uit het oog verliezen. Het verhaaltje komt uit “Is er dan niemand boos?”

    “Nu niet klimmen” zei de olifant tegen zichzelf… Er zaten grote bulten op zijn achterhoofd, zijn rug en zijn neus. Hij zette een voet op de onderste tak. “Wat zei ik?” vroeg hij boos. “Nu niet klimmen”, zei hij zachtjes. “En wat doe je nu?” “Klimmen.” “Zet die voet terug!” “Nee”,” fluisterde hij en sloeg zijn ogen neer. … De olifant zette zijn andere voeten ook op de onderste tak van de populier. “Nu word ik echt boos,” zei hij. “Ga terug!” Hij zweeg. “Ga terug! Je hoort me toch wel? Hoeveel builen heb je al? Hoeveel moet je er nog bij krijgen? En wat wil je allemaal breken?” “Niets,” fluisterde hij. “Ik wil niets breken.” “Je verstand heb je in elk geval wel al gebroken,” zei hij schamper. “Ach, mijn verstand..” fluisterde hij en haalde voorzichtig zijn schouders op. “Daar klim ik niet mee.” Hij klom op de volgende tak en gaf zichzelf met zijn slurf een harde klap op zijn oren, en nog een. “Je luistert niet!” schreeuwde hij. “Ga terug!” “Ik luister wel,” zei hij. “Ik doe alleen niet wat je zegt. Ik wil klimmen.” “Klimmen, klimmen..” Hij was zo boos dat zijn stem oversloeg. Langzaam klom hij verder. Toen zuchtte hij diep en wanhopig. “Verloren moeite,” zei hij. “Wat is verloren moeite?” vroeg hij. “Jij,” zei hij, “Jij bent verloren moeite.”
    Je snapt wel dat dit verhaaltje natuurlijk niet goed kan aflopen, maar verder verklap ik niets.

    Krijg je al een beetje idee van jouw criticus?

    Innerlijke criticus

    Wie zich bezighoudt met persoonlijke groei, hetzij als leraar, hetzij als student of cliënt, zonder inzicht in de Innerlijke Criticus en zijn functioneren, zal de invloed en de kracht van de Criticus alleen maar groter maken! – uit de Innerlijke Criticus ontmaskerd, Hal en Sidra Stone

    De dubbelganger
    Bij het veranderen van gewoonten kun je je zelf betrappen op sabotage. Je wilt wel veranderen, maar toch doe je steeds iets wat niet bij dat voornemen past. Het lijkt soms op een heel gevecht, waarbij er steeds naar voren wordt gebracht dat het niet goed gaat, waarom je het beter kunt opgeven, dat het je nog niet eerder echt gelukt is enz. enz. Die dubbelganger of kritische stem heeft een naam: je innerlijke criticus. Volgens de schrijvers van het boek “De innerlijke criticus ontmaskerd”, Hal en Sidra Stone, denken wij dat wij dat zelf zijn. Dat we een soort objectieve kritische blik op onszelf werpen en ons daardoor voor ellende en ongemak beschermen.

    Voice Dialogue
    Hal en Sidra Stone zijn de grondleggers van de Voice Dialogue, een therapievorm waarbij ze ervan uitgaan dat je alle kennis al in je hebt. Maar dat die kennis verdeeld is over verschillende subpersoonlijkheden. Al die persoonlijkheden kun je bereiken als je ze op de juiste manier aanspreekt. Klinkt je dit een beetje eng in de oren? Een beetje zoals in de film over de vrouw met tig persoonlijkheden, die willekeurig tevoorschijn kwamen en waarvan de een niet wist van de ander? Nou zo erg is het niet. Dat was door een hele reeks traumatische gebeurtenissen ontstaan. Of zoals Elenor Longden in haar Ted talk over de stemmen in haar hoofd zegt “it was a sane reaction to insane circumstances” (het was een gezonde reactie op ongezonde omstandigheden). Je kunt haar talk hier zien. Maar we hebben allemaal repeterende gedachten, die ons waarschuwen, soms hard terecht wijzen en het uiterste van ons eisen om het goed te doen en geen fouten te maken.

    De slechte dwerg
    Het boek begint met het verhaaltje van de ontzettend slechte dwerg, vrij naar de Sneeuwkoningin van Hans Anderson. Ik geef het verkort weer.
    “De slechte dwerg heeft een schitterend idee om een spiegel te maken, die alles wat goed en mooi was zo weerspiegelde dat het er verschrikkelijk uitzag of op zijn minst wat onbenullig. Toen hij klaar was met zijn spiegel was hij verrukt van het resultaat. Iedereen die erin keek kon alleen nog maar het lelijke en slechte zien en alles wat goed en mooi was in de wereld werd onherkenbaar verwrongen. Ze namen de spiegel zelfs mee naar de hemel, want dan zouden zelfs de engelen zichzelf dom en lelijk vinden. Maar een onzichtbare kracht hield ze tegen. De spiegel viel en brak in miljoenen stukjes. Die stukjes, maar zo groot als zandkorrels vlogen over de hele wereld. Sommige mensen kregen een stukje in hun oog en anderen in hun hart. Elk stukje had dezelfde kracht als de hele spiegel. De dwerg zag dit allemaal gebeuren en hij lachte tot hij er buikpijn van kreeg. Nog steeds vlogen de kleine glasscherfjes alle kanten uit. En daar zullen we nu alles over horen….”

    Wat is de innerlijke criticus?
    Voor de meeste mensen is de Innerlijke criticus een volkomen onbewust deel van de psyche. Als ze zich wel bewust worden van die innerlijke stem, wordt die vaak gezien als vijand. Maar als we ons van die stem losmaken “ontdekken we dat het iemand is, die maar al te graag onze bondgenoot wil zijn en die geprobeerd heeft om ons vanaf onze allereerste levensjaren te beschermen. We ontdekken dat hij bang is voor het leven en dat hij ons steeds dwingt om ‘de regels’ te volgen, om er zo voor te zorgen dat we helemaal veilig zijn in de wereld.”
    Volgende keer meer.

    Gewoonten veranderen

    Your beliefs become your thoughts,
    Your thoughts become your words,
    Your words become your actions,
    Your actions become your habits,
    Your habits become your values,
    Your values become your destiny.
    ― Mahatma Gandhi (Je overtuigingen worden je gedachten, je gedachten worden je woorden, je woorden worden je acties, je acties worden je gewoonten, je gewoonten worden je waarden, je waarden worden je bestemming.)

    Iedere dag heb je een kans om het goed te doen
    Nu duidelijk is dat het pas zinvol is om iets te veranderen als je weet waarom, ga ik toch in op het hoe. Want hoe je doe je het dan. In mijn eigen voorbeeld van vroeger opstaan lijkt de oplossing simpel. Zet de wekker en sta op. Moeilijker is het niet. Zou je denken. Toch is het succes tot nog toe heel wisselend. De ene keer lukt het me wel en ga ik fluitend aan mijn dag beginnen (nou ja, bij wijze van spreken). En een volgende dag ben ik toch bijna niet te bewegen. Het gaat er dan om dat je vertrouwen opbouwt en tegen je zelf gaat herhalen wat er wel goed gaat en je niet door een tegenslag van de wijs laat brengen. Voor mij helpt het als ik me gewoon iedere dag er weer aan herinner waarom ik vroeger op wil staan. En dat het de afgelopen week al 4x goed is gegaan. Het heeft geen zin om stil te staan bij de keren dat het niet lukt. Dan vertel ik mezelf dat morgen een nieuwe kans is en dat is dat. En soms wordt je dan ineens een handje geholpen. Want ik heb een wake-up light, waarbij je door vogelgefluit wakker wordt gemaakt. Nu zijn de vogels buiten al heel vroeg aan het kwetteren en zingen en daar word ik dan ook wakker van. Veel vroeger dan ik bedacht had, maar ja. Wil je meer lezen over ervaringen met het veranderen van gewoonten, kijk dan eens bij Zenhabits.

    Begin klein
    Ik heb het al eerder gezegd, maar de kracht zit in herhaling moet je maar denken. Vaak zijn we in het begin zo gemotiveerd dat we de haalbaarheid uit het oog verliezen. We willen bij wijze van spreken in een keer 10 km kunnen lopen of ons dieet helemaal omgooien. Maar dit brengt de grote valkuil van frustratie met zich mee. Want het blijkt al snel te veel, we krijgen een blessure of er komen een paar leuke evenementen met extra veel en lekker eten voorbij. En voor we het weten is ons goede voornemen op de stapel van vorige pogingen terecht gekomen. En maken we ons zelf wijs dat wij niet sterk genoeg zijn of het niet alleen kunnen. Mijn ervaring is dat een kleine verandering op de lange termijn hele goede resultaten kan geven. En dan noem ik het voorbeeld van het huis schoonmaken. Ik schreef dat ik me altijd ergerde. En op een moment besloot de aanwijzingen van Marinus Knoope op te volgen door de ergernis niet uit te spreken, maar te verbeelden. Dat leverde ter plekke al een enorme tijdswinst op. Maar als ik nu, zoveel maanden later kijk, is er behoorlijk wat veranderd. Niet dat ik het ineens leuk ben gaan vinden, zover gaat het nog niet. Maar ik sta er neutraal tegenover. Verspil geen gedachten en tijd meer aan ergernissen. Het is opgeruimd of niet. Niet is ook wel oké. En al met al is mijn huis toch opgeruimder geworden en heb ik meer tijd over. En dan kom je ineens op verschillende plaatsen tips tegen over Flylady, make it fun, it will get done (maak het plezant, dan komt de boel aan de kant). Een van de tips van Flylady is dat je gootsteen altijd moet blinken, want die lacht je dan tegemoet als je ’s ochtends de keuken inkomt. Dat is een kleine verandering, maar het scheelt echt. In de 31 babysteps staat ook dat het niet in één keer zo geworden is, dus dat het ook niet in één keer opgelost hoeft te worden. Kleine beetjes helpen net zo goed.
    Met welke kleine verandering zou jij kunnen beginnen?

    Vind jouw unieke oplossing

    Problems are universal, solutions individual – Nike (Problemen zijn universeel, oplossingen individueel)

    Jouw waarom kun je niet van anderen leren
    De hoeveelheid aan problemen is groot, maar het aantal probleemgebieden is klein. We willen allemaal gezond en gelukkig worden, ons hart volgen, dromen waarmaken, genoeg geld, een leuke relatie, een comfortabel leven en we hopen dat ons ellende bespaard blijft. Door wensen of zorgen kunnen we eraan bijdragen dat ons idee werkelijkheid wordt. Dat kunnen we allemaal op onze eigen manier invullen en bereiken. Waarom je iets wilt bereiken of ergens vanaf wilt, dat kan niemand voor je besluiten. Alleen jij zelf hecht waarde aan wat je dan bereikt. Je kunt het zelfs niet voor een ander doen. Of zoals Marinus Knoope zegt “je kunt alleen je eigen wensen realiseren binnen jouw mogelijkheden”. Een appelboom kan geen kersen maken. Dus jouw waarom is uniek.

    Jouw oplossing is ook uniek
    Nu zijn er veel boeken geschreven over het hoe. De oplossingen zijn er al. Er zijn zoveel mensen die door een moeilijke periode heen zijn gegaan en hun eigen oplossing hebben gevonden. En die oplossing graag met je willen delen. Het kan ook voor jouw probleem de oplossing zijn, maar dat weet je pas als je het gaat toepassen. Met jouw unieke talenten en vaardigheden kun je je eigen mix maken uit al die oplossingen en uitvinden wat voor jou goed is. In dit blog worden heel veel van die oplossingen kort besproken. En is er veel ruimte voor je eigen wijsheid om de juiste oplossing voor jou te kiezen. Misschien is het er één of zijn het er heel veel. Mij is weleens gevraagd waarom ik zoveel verschillende dingen probeerde. En mijn enige antwoord is dat ik net zo lang doorga totdat ik snap hoe het voor mij werkt. Niet voor de rest van de wereld, maar echt voor mij.

    Laat de uitkomst los
    Alle zelfhulpboeken willen je laten geloven dat je met hun methode gegarandeerd je resultaat behaald. Dat moet ook wel, want zeg nou eerlijk zou jij een dieet of advies opvolgen van iemand die zei, het zou kunnen werken, maar misschien ook niet. Nee, je koopt liever een boek waardoor je moeiteloos gegarandeerd het leven van je dromen bereikt of de ideale man/vrouw vindt of je ideale gewicht bereikt. Helaas ben jij de enige, die de garantie kan geven dat jij het gaat bereiken. Maar nu komt, vind ik, het allermoeilijkste van het hele verhaal. Je moet er ook helemaal tevreden mee zijn, als het niet gaat gebeuren. Als je het resultaat niet haalt. Dus je hebt een brandend verlangen om bijv. beter te worden, je gaat er alles aan doen, onderzoeken en uitproberen en dan laat je de uitkomst weer los.
    Zou je er dan aan beginnen?